"Δεν άφησα λίθο επί λίθου"

 

Τον χειμώνα του 1724 δύο άντρες έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη, απεσταλμένοι του Βασιλιά Λουδοβίκου 15ου.

Ήταν ο Μισέλ Φουρμόν, Γάλλος ιερωμένος που δίδασκε στο Γαλλικό Κολλέγιο του Παρισίου και ο Φρανσουά Σεβίν, επίσης ιερωμένος και φιλόλογος.

Abbé Michel Fourmont

Αποστολή τους ήταν η συλλογή αρχαίων συγγραμμάτων και επιγραφών από τον ελλαδικό χώρο.

Δεν δυσκολεύτηκαν καθόλου να εξασφαλίσουν τις απαραίτητες άδειες που θα τους επέτρεπαν να εξερευνήσουν τις αρχαιότητες. Οι Τούρκοι δεν τα θεωρούσαν κληρονομιά τους και δεν ήταν δύσκολοι, αρκεί το μπαξίσι να ήταν γενναίο.

Ο Σεβίν ήρθε σε επαφή με τον Πατριάρχη, ο οποίος τον κατεύθυνε προς τις πλουσιότερες βιβλιοθήκες της Κωνσταντινούπολης και στρώθηκε στη δουλειά.

Ο Φουρμόν, όμως, δεν αρκέστηκε στα βυζαντινά χειρόγραφα και τις μουχλιασμένες βιβλιοθήκες. Ήθελε να δοξάσει τη Γαλλία και τον Βασιλιά όσο κανείς άλλος και ήξερε με ποιο τρόπο θα το κατάφερνε.

Θα ξέθαβε τις αρχαιότερες και πιο δυσεύρετες επιγραφές από τα λαμπρότερα μνημεία του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Ό,τι δεν μπορούσε να πάρει μαζί του, θα το κατέστρεφε, τάχα για να το σώσει από τους αρχαιοκάπηλους και τους «αμόρφωτους» ντόπιους. Αν δεν μπορούσε να τα έχει ο ίδιος, δεν ήθελε να τα είχε κανείς. Έτσι ξεκίνησε μία από τις πιο άγριες και παράλογες καταστροφές αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα

Στην διάρκεια της αποστολής του σε Σπάρτη, Αθήνα, Σαλαμίνα, Μέγαρα καθώς και σε διάφορες τοποθεσίες της Πελοποννήσου, κατέστρεψε κάθε αρχαιότητα που βρήκε, αφού πρώτα κατέγραψε τα ευρήματά του. Σε επιστολή του προς τον κόμητα Μωρεπά, ο Φουρμόν εξομολογείται ότι αντέγραψε 1500 αρχαίες επιγραφές, εκ των οποίων οι 300 ήταν από την Σπάρτη, και καυχιέται ότι τις κατέστρεψε προκειμένου να μην έχουν πρόσβαση σε αυτές οι μελλοντικοί περιηγητές.

Γράφει στο γράμμα αυτό ο Φουρμόν:

“Για περισσότερες από 30 μέρες, 40-60 εργάτες καταστρέφουν την πόλη της Σπάρτης. Μου έχουν μείνει ακόμα τέσσερις πύργοι που πρέπει να καταστρέψω. Προς το παρόν είμαι απασχολημένος με την καταστροφή των τελευταίων αρχαίων μνημείων της Σπάρτης. Καταλαβαίνετε πόσο χαίρομαι. Μαντινεία, Στυμφαλία, Παλλάδιον, Τεγέα, Νεμέα και Ολυμπία θα άξιζε επίσης να ισοπεδωθούν. Έχω ταξιδέψει αρκετά, αναζητώντας τις αρχαίες πόλεις αυτής της περιοχής και έχω καταστρέψει μερικές απ'αυτές. Μεταξύ αυτών είναι η Τροιζήνα, η Ερμιόνη, η Τίρυνς, η μισή ακρόπολις του Άργους, η Φλιασία και ο Φενεός.  Επί έξι εβδομάδες ασχολήθηκα με την ολική καταστροφή της Σπάρτης, γκρεμίζοντας τείχη, ναούς και μην αφήνοντας λίθο επί λίθου, καθιστώντας το μέρος αυτό αγνώριστο για το μέλλον ώστε να μπορέσω εγώ να το κάνω διάσημο ξανά. Έτσι θα δοξαστούν οι εξερευνήσεις μου. Δεν είναι σπουδαίο αυτό;"

Σε άλλο σημείο της επιστολής του, γράφει για την Σπάρτη:

"Η Σπάρτη είναι η πέμπτη πόλη που κατέστρεψα. Τώρα καταπιάστηκα με την κατεδάφιση των βαθύτερων θεμελίων του ναού του Απόλλωνα. Θα κατέστρεφα και άλλους ναούς αν μου επιτρεπόταν. Τον πύργο τον κατέστρεψα ολοσχερώς".

Σχετικά με την πόλη της Τροιζήνας γράφει:

“Κατέστρεψα ό,τι είχε μείνει από την οχύρωση και από τους ναούς”

Και δηλώνει σαν αληθινός βάρβαρος:

“Δεν γνωρίζω άλλους ταξιδιώτες πριν από μένα που να τόλμησαν να καταστρέψουν πύργους και άλλα μεγάλα κτίσματα. Ο αντίλαλος θα ακουστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Δεν γκρεμίζει κανείς δύο και τρεις πολιτείες χωρίς θόρυβο. Εγώ τις κατέσκαψα, ενώ οι παλαιότεροι περιηγητές έρχονταν μόνο για να τις ανακαλύψουν".

Λάτρης της Γαλλίας και του Λουδοβίκου, οδηγήθηκε σε ακραίες πράξεις για να ικανοποιήσει το γαλλικό λαό και τον άνδρα που θαύμαζε μανιωδώς.

«Η ευσέβειά μου έφτασε στο σημείο να μην αφήσω σε ησυχία ούτε την τέφρα των βασιλιάδων τους. Εσκόρπισα στον άνεμο την τέφρα του Αγησιλάου, εισήλθα στον τάφο του Λυσάνδρου και ανεκάλυψα τον τάφο του Ορέστου. Το έκανα για τη Γαλλία, για την Αυτού εξοχότητα. Αυτό αποτελεί για μένα μια νέα δόξα».