Αϊνστάιν και Καζαντζάκης

 

Το 1952 ο Νίκος Καζαντζάκης στέλνει στον Άλμπερτ Αϊνστάιν ένα αντίγραφο του έργου του "Ο Χριστός ξανασταυρωνεται" μεταφρασμένο στα γερμανικά. 

Ακολούθησε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των δύο. 

Σας ευχαριστώ πολύ που μου στείλατε τη γερμανική μετάφραση του έργου σας. Μπορώ να φανταστώ ότι η τραγική μοίρα του λαού σας είναι η πηγή της προέλευσής του. Υπήρχε ανείπωτος πόνος που δημιουργήθηκε πιθανότατα εξ ολοκλήρου από την πολιτική εξουσίας, που επιβλήθηκε από τη μια μεγάλη δύναμη μετά την άλλη και κανένα τέλος δεν φαίνεται να υπάρχει. Φαίνεται αναπόφευκτη η μοίρα του ανθρώπου να κάνει ο ένας του άλλου ανυπόφορη τη ζωή.

Άλμπερτ Αϊνστάιν.

Αγαπητέ Δάσκαλε,
Έχω βαθιά συγκίνηση που έλαβα την επιστολή σας. Είστε πάντα η συνείδηση η πιο ψηλή και η πιο φωτεινή της εποχής μας.
Με τον A. Schweitzer ήσασταν για μένα το μοντέλο του ανθρώπου.
Η ύπαρξή σας σε αυτή τη γη, την τόσο ματωμένη και λερωμένη από τους ανθρώπους, πάντα ήταν για μένα μια μεγάλη
παρηγοριά. Χάρη σε σας συχνά μπόρεσα να ξεπεράσω την αηδία μου και την απελπισία μου. Το βιβλίο που σας έστειλα, «Ελληνικό Πάθος» γράφτηκε κάτω από το στίγμα σας.
Σας παρακαλώ, αγαπητέ Δάσκαλε, να το διαβάσετε. Ο αυθεντικός τίτλος του είναι: «Ο Χριστός εξακολουθεί να σταυρώνεται»,
λανθασμένα μεταφρασμένο στα Γερμανικά «Ελληνικό Πάθος».
Δεν πρόκειται για τα βάσανα της σύγχρονης Ελλάδας. Προσπάθησα να ζωντανέψω την προσπάθεια του ανθρώπου να βρει μία
έξοδο κινδύνου  στην απελπισία και την αδικία που μας περικυκλώνουν και μας πνίγουν.
Με την ελπίδα ότι θα θελήσετε να διαβάσετε αυτό το έργο, που έπρεπε
να είναι αφιερωμένο σε σας, σας παρακαλώ, αγαπητέ Δάσκαλε, να πιστέψετε στον βαθύ μου θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη μου.

Ν. Καζαντζάκης